Aannames, vooroordelen, meningen... ze drijven gedrag. We zien de ander iets doen of zeggen, nemen aan dat we weten wat er speelt en daar vinden we wat van. Dat bepaalt ons gedrag naar de ander. Je weet wel; de boodschap wordt niet bepaald door de zender maar hoe de ontvanger het ontvangt… Je kan iets nog zo goed bedoelen maar als de ander het niet kan horen, krijg je alsnog gedoe.
Een laagje dieper zit de waarheid; je vindt iets omdat in het verleden gebleken is dat het waar was wat je aanneemt over de ander. Toen was het waar, nu dus nog steeds zo.
En nog een laagje dieper ligt de reden waarom ik er voor kies vast te houden aan mijn aanname. En pas daar kan de verandering plaatsvinden.
Een voorbeeld
Ik (als teamleider) vraag mijn team om onze collega’s van het andere team te helpen. Zij hebben een enorme achterstand en hoewel het niet ons werk is, vraag ik toch of wij tijd willen maken om hun achterstand weg te werken. De reactie; ‘ja maar dat hebben we eerder al gedaan en alles weggewerkt en nu is het weer zover. Zij hebben hun shit niet op orde en nu moeten wij ze weer uit de shit halen? Daar pas ik voor.’
De aanname; het is dezelfde shit die weer terug is
De ‘waarheid’; zij hebben hun shit niet op orde.
Waarom houdt mijn team daaraan vast? Als ik ze vraag ‘Wat maakt dat jullie liever koppig weigeren dan een ander helpen?’ levert dit uiteindelijk een prachtig gesprek op over achtergestelde gevoelens, het uitbreken van erkenning (‘er is niet eens bedankt de vorige keer’) en een jarenlange geschiedenis waarin het gevoel minderwaardig te zijn aan het andere team die naar boven komt.
De echte aanname is; zij vinden ons minderwaardig, zo blijkt, Wij voelen ons achtergesteld en niet gewaardeerd. En dus gaan de hakken in het zand. En blijven we mokken. En wie heeft daar last van, van dat mokken? Juist; vooral mijn team zelf.
Hadden we dit gesprek niet gehad, dan had ik ze opdracht gegeven om het werk op te pakken. Want de achterstand moet wel weg. Dus ook ik deed bijna een aanname; als het niet goedschiks kan, dan moet het maar kwaadschiks. Ik ben tenslotte de baas … met waarschijnlijk nog meer weerstand en aannames tot gevolg.
Maar gelukkig werk ik met een fijn team. Als ze de dynamiek inzien en hun eigen rol daarin, ontstaat de keuze; willen we blijven mokken of willen we een zuiverdere relatie met het andere team en wie weet, zelfs wel leuker samen werken? Want samen-werken moet toch gebeuren, we hebben elkaar nodig.
Je raadt het al; inzien dat het mokken aan onze kant lag en erkenning van de teamleider en het andere team gaf lucht. We konden langzaam weer meer lachen. En de shit? Die is nog steeds niet op orde maar die pakken we nu aan. Samen.
